لوگوی فیزیکال می — معلم فیزیک حسن باقری

بایگانی‌ها: مقالات

پرتوزایی و نیمه‌عمر — از Tc-99m تا I-131 ☢️

یه واقعیتِ پزشکی 🩻: هر ساله ~۴۰ میلیون پروسیجرِ تصویربرداریِ هسته‌ای در دنیا انجام می‌شه. ~۸۰٪ این‌ها با تکنسیوم-۹۹m (Tc-99m)‌ـه — یه ایزوتوپ که در ۶ ساعت نصف می‌شه. این فصل، الفبای پزشکیِ هسته‌ای‌ـه.

ساختار هسته — پروتون، نوترون، انرژیِ بستگی ⚛️

یه واقعیتِ شگفت 🔬: هسته‌ی اتم در حدِ $10^{-15}\,\text{m}$ (یک فمتومتر)‌ـه — یعنی ۱۰،۰۰۰ بار کوچک‌تر از اتم. ولی ۹۹.۹۸٪ جرمِ اتم در همین فضای ریز جمع شده. چگالیِ هسته ~ $10^{17}\,\text{kg/m}^3$ — یعنی یک قاشقِ هسته = جرمِ کوهِ هیمالیا!

لیزر — نورِ همدوس از LASIK تا گاما-چاقو 🎯

یه واقعیتِ شگفت ✨: لیزرِ چشم‌پزشکی LASIK در یک‌چهارمِ ثانیه با دقتی در حدِ ۰.۲۵ میکرومتر، نزدیک‌بینی رو اصلاح می‌کنه. این دقت با هیچ تیغِ جراحی قابلِ مقایسه نیست. این فصل، فیزیکِ پشت این تکنولوژی‌ـه.

مدل اتمی رادرفورد-بور — هسته در مرکز، الکترون در مدار ⚛️

یه آزمایشِ تاریخی 🧪: رادرفورد در ۱۹۱۱ ذرّاتِ آلفا رو به ورقِ نازکِ طلا تابوند. اکثرشون مستقیم رد شدن، ولی بعضی‌ها به ۱۸۰° برگشتن! این کشف، یعنی «اتم بیشتر فضای خالیه» و یه «هسته‌ی فشرده‌ی مرکزی» داره — مدل اتمی رو زیرورو کرد.

طیفِ خطی — اثرِ انگشت اتم‌ها 🌈

یه واقعیتِ جالب 🔬: نورِ سدیم (تیرِ کوچه) زرد ‌ـه، نورِ نئون قرمز-نارنجی. این رنگ‌ها تصادفی نیستن — هر اتم یه «اثرِ انگشتِ نوریِ» منحصربه‌فرد داره. این فصل، الفبای طیف‌سنجی‌ـه.

اثر فوتوالکتریک — نور به‌مثلِ ذره ⚡

یه پدیده‌ی شگفت 🌞: نور رو روی فلز بتابون — اگه بسامد به‌قدر کافی بالا باشه، الکترون از فلز بیرون می‌پره. شدت نور رو زیاد کنی، تعدادِ الکترون‌ها بیشتر می‌شه ولی انرژیشون تغییر نمی‌کنه. این کشف توسطِ انیشتین (۱۹۰۵)، فیزیک رو وارد عصرِ کوانتوم

فیزیک اتمی و هسته‌ای — از ساختار اتم تا رادیودارو 🔬☢️

یه واقعیتِ شگفت 🩻: وقتی پزشک از پرتویِ X برای دیدنِ شکستگی استفاده می‌کنه، یا با PET scan تومور رو ردیابی می‌کنه، یا با I-131 تیروئید رو درمان می‌کنه — همه‌ی این تکنولوژی‌ها بر پایه‌ی فیزیکِ اتمی و هسته‌ای کار می‌کنن. این فصل، الفبای پزشکیِ