قبل از کپلر، همه فکر میکردند سیارات دایره میزنند. چرا؟ چون دایره «کامل» است و آسمان باید کامل باشد — اینطور فکر میکردند. ولی دادهها میگفتند نه.
یوهانس کپلر ۲۰ سال دادههای رصدخانه تیکو براهه رو تحلیل کرد تا یه چیز ساده ولی انقلابی کشف کرد: مدارها بیضی هستند.
قانون اول کپلر
هر سیاره در یک مسیر بیضی شکل دور خورشید میگردد، که خورشید در یکی از دو کانون (focus) آن بیضی قرار دارد — نه در مرکز.
حضیض و اوج
چون خورشید در کانون بیضیه، نه در مرکز، فاصله سیاره از خورشید در طول مدار تغییر میکنه:
- حضیض (Perihelion): نزدیکترین نقطه به خورشید. زمین در اوایل ژانویه (دی ماه) اینجاست.
- اوج (Aphelion): دورترین نقطه از خورشید. زمین در اوایل جولای (تیر ماه) اینجاست.
جالب اینه که زمین در دی ماه نزدیکترین فاصله رو به خورشید داره — ولی شمال زمین سرده. چرا؟ چون دلیل فصلها، زاویه تابش خورشیده، نه فاصله از خورشید.
چقدر بیضیان؟
بیشتر سیارات منظومه شمسی مدار تقریباً دایرهای دارند — بیضیشون خیلی «چاق» است. مثلاً زمین فقط حدود ۳٪ تفاوت بین نزدیکترین و دورترین فاصله داره. پلوتون و برخی ستارههای دنبالهدار مدارهای خیلی کشیدهای دارند.
منابع
- Halliday, Resnick & Krane — Physics, Ch. 13
- Feynman Lectures on Physics — Vol. 1, Ch. 7
- NASA Jet Propulsion Laboratory — Solar System Exploration
سوالی دارید؟ 🤔
اگه مفهومی نامشخص بود یا سوالی داشتید، اینجا بپرسید. جوابتون در اینجا منتشر میشه.
💬 جواب بهتری داری؟ یا یه سؤال جدید؟
اگه به سؤالای بالا پاسخی داری که فکر میکنی روشنتر یا کاملتر از مال منه، یا یه سؤال جدید برای دانشآموزای دیگه داری — تو بخش نظرات پایین صفحه ارسال کن. هر پیامی رو میخونم، تأیید میکنم و منتشر میشه. اینجوری همه از تجربهی همدیگه استفاده میکنیم. 🌱